Strona główna Urząd gminy Galeria Linki Kontakt

Wykroczenia Drukuj Stworz PDF

Wykroczenie a konsekwencje prawne

 

Wykroczenie

 

Wykroczenie - czyn spoÅ‚ecznie szkodliwy, zabroniony przez ustawÄ™ obowiÄ…zujÄ…cÄ… w czasie jego popeÅ‚nienia pod groźbÄ… kary aresztu, ograniczenia wolnoÅ›ci, grzywny do 5.000 zÅ‚otych lub nagany.  Nie popeÅ‚nia wykroczenia sprawca czynu zabronionego, jeżeli nie można mu przypisać winy w czasie czynu.

 

Odpowiedzialność za wykroczenie

 

OdpowiedzialnoÅ›ci za wykroczenie odpowiada każdy, kto ukoÅ„czyÅ‚ 17 rok życia. OdpowiedzialnoÅ›ci podlegajÄ… czyny popeÅ‚nione na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, na statku wodnym lub powietrznym, chyba że przepisy szczególne stanowiÄ… inaczej. OdpowiedzialnoÅ›ci podlega dziaÅ‚anie umyÅ›lne lub nieumyÅ›lne, chyba że ustawa przewiduje odpowiedzialność tylko za dziaÅ‚anie umyÅ›lne.

W przypadkach okreÅ›lonych przez ustawodawcÄ™ karze za wykroczenie podlega również usiÅ‚owanie, podżeganie i pomocnictwo w popeÅ‚nieniu wykroczenia (w przypadku podżegania oraz pomocnictwa dodatkowo wymagalne jest popeÅ‚nienie przez sprawcÄ™ czynu zabronionego).

 

Kara za popełnienie wykroczenia

 

Karami sÄ…:

  1)   areszt;

  2)   ograniczenie wolnoÅ›ci;

  3)   grzywna;

  4)   nagana.

 

 Przedawnienie orzekania, wykonania kary oraz zatarcie ukarania

 

Karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok; jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie, karalność wykroczenia ustaje z upływem 2 lat od popełnienia czynu.

- W razie uchylenia prawomocnego rozstrzygnięcia, przedawnienie biegnie od daty uchylenia rozstrzygnięcia.

- Orzeczona kara lub środek karny nie podlega wykonaniu, jeżeli od daty uprawomocnienia się rozstrzygnięcia upłynęły 3 lata.

 

Mandat karny a ściślej nakładanie grzywien w drodze mandatu karnego.

 

PostÄ™powanie mandatowe jest najbardziej uproszczonym i skróconym postÄ™powaniem w  prawach o wykroczenia. Ma ono charakter inkwizycyjny co oznacza, iż funkcjonariusz wystÄ™puje jednoczeÅ›nie jako "prokurator" i "sÄ™dzia". Zasady prowadzenia postÄ™powania mandatowego zawiera Kodeks postÄ™powania w sprawach o wykroczenia. Uprawnienie takie dla innych podmiotów niż Policja musi wynikać z odrÄ™bnych przepisów (art. 95 § 1 k.p.ow.). Dla straży gminnych (miejskich) wynika ono z art. 12 ust. 1 pkt 4 u. o s.g. Ustawa nie wylicza jednak wykroczeÅ„, za które strażnicy gminni mogÄ… nakÅ‚adać mandaty karne. W zwiÄ…zku z tym zastosowanie ma przepis art. 95 § 4 k.p.ow., gdzie zawarto wymóg wydania przez wÅ‚aÅ›ciwego ministra (w przypadku straży jest to Minister Spraw WewnÄ™trznych i Administracji), w porozumieniu z Ministrem SprawiedliwoÅ›ci, rozporzÄ…dzenia okreÅ›lajÄ…cego zakres wykroczeÅ„, za które można nakÅ‚adać mandaty karne oraz okreÅ›lenia zasad i sposobu wydawania upoważnieÅ„ do nakÅ‚ania takich grzywien.

 

Rodzaje mandatów

 

Rozróżniamy trzy rodzaje mandatów karnych (art. 98 k.p.ow.):

- gotówkowy - wydawany ukaranemu bezpoÅ›rednio po uiszczeniu grzywny funkcjonariuszowi. Może on być naÅ‚ożony jedynie na osoby nieposiadajÄ…ce staÅ‚ego miejsca zamieszkania lub czasowo przebywajÄ…ce na terenie Polski. Staje siÄ™ on prawomocny z chwilÄ… uiszczenia grzywny funkcjonariuszowi, który go nakÅ‚ada,

- kredytowany (kredytowany korespondencyjny) - wydawany jest za poświadczeniem odbioru i jest prawomocny z chwilą podpisania pokwitowania. Mandat taki musi być uregulowany w terminie 7 dni od daty jego nałożenia,

- zaoczny - może być stosowany w sytuacjach, gdy stwierdzono wykroczenie pod nieobecność sprawcy i jednoczeÅ›nie nie zachodzi wÄ…tpliwość co do jego osoby. Trzeba go pozostawić w takim miejscu, aby sprawca mógÅ‚ go niezwÅ‚ocznie odebrać. Mandat ten musi być uiszczony w terminie 7 dni od daty wystawienia i staje siÄ™ prawomocny z chwilÄ… uiszczenia grzywny. Mandat ten powinien wskazywać miejsce jego pÅ‚atnoÅ›ci. Ważne jest, iż ma on być zapÅ‚acony w terminie 7 dni od daty wystawienia, a nie od daty odebrania przez sprawcÄ™ czy daty popeÅ‚nienia wykroczenia.

 

Wysokość mandatów

 

Mandaty mogÄ… być nakÅ‚adane do wysokoÅ›ci 500 zÅ‚ (za pojedyncze wykroczenie) lub do 1000 zÅ‚ w przypadku zbiegu przepisów ustawy, czyli gdy jeden czyn sprawcy wyczerpuje znamiona kilku wykroczeÅ„ (art. 96 § 1 k.p.ow.). Przy wymierzaniu grzywny stosuje siÄ™ wtedy przepis przewidujÄ…cy najsurowszÄ… karÄ™.

 

NakÅ‚adanie mandatów

 

W postÄ™powaniu mandatowym grzywnÄ™ wymierza siÄ™ w przypadku: (1) gdy schwytano sprawcÄ™ na gorÄ…cym uczynku lub bezpoÅ›rednio po popeÅ‚nieniu wykroczenia ; (2) gdy funkcjonariusz stwierdzi popeÅ‚nienie wykroczenia naocznie pod nieobecność sprawcy, i nie zachodzi wÄ…tpliwość, co do sprawcy czynu; (3) stwierdzi popeÅ‚nienie wykroczenia za pomocÄ… urzÄ…dzenia kontrolnego czy pomiarowego lub rejestrujÄ…cego, a sprawca nie zostaÅ‚ schwytany na gorÄ…cym uczynku lub bezpoÅ›rednio potem i nie zachodzi wÄ…tpliwość co do osoby sprawcy. Przy tym ukaranie takie nie może nastÄ…pić po upÅ‚ywie 14 dni (w pierwszym przypadku), 90 dni (w drugim przypadku), 180 dni (w trzecim przypadku) - art. 97 § 1 k.p.ow.

 

Wyłączenia z postępowania mandatowego

 

Mandatów karnych nie można nakÅ‚adać: (art. 96 § 2 k.p.ow.):

- za wykroczenia, w przypadku których oprócz kary zasadniczej musi być wymierzony Å›rodek karny,

- w przypadku, gdy czyn wypełnia jednocześnie znamiona przestępstwa i wykroczenia,

- w przypadku stwierdzenia dwóch lub wiÄ™cej wykroczeÅ„, gdy choćby jedno z nich nie jest objÄ™te postÄ™powaniem mandatowym.

 

Trzeba również zaznaczyć, iż nie podlegajÄ… postÄ™powaniu mandatowemu posÅ‚owie i senatorowie, sÄ™dziowie, prokuratorzy, dyplomaci, pracownicy przedstawicielstw dyplomatycznych i ich rodziny, kierownicy i urzÄ™dnicy urzÄ™dów konsularnych, a wiÄ™c osoby, które korzystajÄ… z różnego rodzaju immunitetów i w zwiÄ…zku z tym w ogóle wyÅ‚Ä…czone sÄ… spod przepisów postÄ™powania w sprawach o wykroczenia. Przedstawiciele niektórych zawodów mogÄ… być objÄ™ci immunitetem "podczas i w zwiÄ…zku z peÅ‚nieniem obowiÄ…zków"- np. radcowie prawni. Przepisy nie zabraniajÄ… obecnie stosowania postÄ™powania mandatowego wobec osób znajdujÄ…cych siÄ™ pod wpÅ‚ywem alkoholu lub podobnie dziaÅ‚ajÄ…cego Å›rodka.

 

Odmowa przyjęcia mandatu

Sprawca może odmówić przyjÄ™cia mandatu (art. 97 § 2 k.p.ow.). Nie można wiÄ™c zmusić sprawcy wykroczenia do przyjÄ™cia mandatu. Konieczne jest aby sprawca wyraziÅ‚ wolÄ™ jego przyjÄ™cia, czyli zgodziÅ‚ siÄ™ na jego przyjÄ™cie.

W przypadkach gdy sprawca odmówi przyjÄ™cia mandatu karnego lub gdy nie uiÅ›ci mandatu zaocznego w wyznaczonym terminie, zostaje skierowany wniosek o ukaranie do sÄ…du. Wniosek kieruje ta instytucja, której funkcjonariusz naÅ‚ożyÅ‚ mandat - art. 99 k.p.ow. Skierowanie takiego wniosku jest obligatoryjne. Funkcjonariusz ma obowiÄ…zek poinformować sprawcÄ™ wykroczenia o prawie odmowy przyjÄ™cia mandatu i obligatoryjnym, w tym przypadku, skierowaniu wniosku o ukaranie do sÄ…du. Na miejscu wykroczenia taka informacja budzi niekiedy nieuzasadnione emocje, gdyż sprawca uznaje czÄ™sto, iż jest "straszony sÄ…dem", do którego trafi jeÅ›li nie zapÅ‚aci mandatu. Nie jest to żadne straszenie ale wymóg prawny.

 

Uchylenie mandatu

Wniosek o uchylenie mandatu karnego powinien być skierowany do sÄ…du, na terenie którego mandat zostaÅ‚ naÅ‚ożony. Termin wynosi 7 dni od daty uprawomocnienia siÄ™ mandatu (prawomocność mandatów - patrz powyżej). SÄ…d uchyla tylko mandaty za czyny nie bÄ™dÄ…ce wykroczeniami. Nie podlegajÄ… uchyleniu mandaty naÅ‚ożone za wykroczenia, choćby wystÄ…piÅ‚y przy tym rozmaite uchybienia formalne. Jeżeli sÄ…d uchyla mandat karny, to jednoczeÅ›nie zobowiÄ…zuje podmiot, na którego rachunek wpÅ‚acono grzywnÄ™, do jej zwrotu - art. 101 § 3 k.p.ow.

 

Nagana

NaganÄ™ można orzec wtedy, gdy ze wzglÄ™du na charakter i okolicznoÅ›ci czynu lub wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci i warunki osobiste sprawcy należy przypuszczać, że zastosowanie tej kary jest wystarczajÄ…ce do wdrożenia go do poszanowania prawa i zasad współżycia spoÅ‚ecznego.

Nie można orzec nagany za wykroczenie o charakterze chuligańskim.





Liczba wyświetleń: 2072